Price of rapacity: The Supreme Court has laid down a benchmark for action against illegal mining
In ordering that lease-holders should
pay compensation to the extent of 100% of the price of the quantum of minerals they had illegally extracted, the Supreme Court has gone beyond a mere affirmation of the ‘polluter pays’ principle. It has also set a significant benchmark for stringent action against those who indulge in mining without environmental or forest clearance. Even the Central Empowered Committee had recommended compensation to the extent of 30% of the value of the iron ore and manganese ore illegally mined in Odisha, but the court has been firm about not compromising on the quantum of compensation. It is impossible to dispute the court’s reasoning that the defaulter or violator should bear the consequences of the illegality, and therefore cannot be allowed the benefit of “pocketing 70% of the illegally mined ore”. The mining companies tried every possible means of avoiding the tag that they had illegally mined iron or manganese ore. Some of them argued that they did not require environmental clearance as they had started operations prior to 1994, when the Environmental Impact Assessment Notification was first issued, and that unless there was an expansion, they did not require environmental clearance. Some said “illegal mining” was limited to mining activity outside the leased area, but the court has firmly ruled that any excess extraction within the leased area would also amount to unlawful mining. It has clarified that every renewal of a mining lease would require such clearance, even if there is no expansion, modernisation or increase in the pollution load.
The apex court has been passing a series of orders on illegal mining activity, notably in Goa and Karnataka. It has often voiced concern over the extent to which mining laws are being flouted and how illegal mining is depleting the country’s natural resources. In this verdict as well, the court identified rapacious mining in Odisha as a cause for great concern. There appears to be no effective policy or effective check on mining operations, it has noted. In strong words, it has asked the Centre to revisit its National Mineral Policy, 2008, which “seems to be only on paper and is not being enforced, perhaps due to the involvement of very powerful vested interests or a failure of nerve.” It is clear that the country is already paying a heavy price for its failure to regulate mining operations in an effective manner in several parts of the country. It has become a source for corruption, excessive exploitation of natural resources and a scourge in the lives of forest dwellers and tribals. The petitioners before the court had stressed on the principles of intergenerational equity, the responsibility of every generation to conserve resources with subsequent generations in mind while exploiting nature. The court, understandably, has not set a limit for mining activities, but it has certainly flagged some issues for those in power to bear in mind.
๐ฐ เคนिंเคฆू เคธंเคชाเคฆเคीเคฏ ๐ฐ
เคงीเคฐเค เคी เคीเคฎเคค: เคธเคฐ्เคตोเค्เค เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ เคจे เค เคตैเคง เคเคจเคจ เคे เคिเคฒाเคซ เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคे เคฒिเค เคเค เคฌेंเคเคฎाเคฐ्เค เคจिเคฐ्เคงाเคฐिเคค เคिเคฏा เคนै
เคฏเคน เคเคฆेเคถ เคฆेเคจे เคฎें เคि เคชเค्เคाเคงाเคฐเคों เคो เค เคตैเคง เคฐूเคช เคธे เคจिเคाเคฒे เคเค เคเคจिเคों เคी เคฎाเคค्เคฐा เคे 100% เคी เคीเคฎเคค เคคเค เคฎुเคเคตเคे เคा เคญुเคเคคाเคจ เคเคฐเคจा เคाเคนिเค, เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค 'เคช्เคฐเคฆूเคทเค เคญुเคเคคाเคจ' เคธिเคฆ्เคงांเคค เคी เคเคเคฎाเคค्เคฐ เคชुเคท्เคि เคธे เคชเคฐे เคเคฒा เคเคฏा เคนै। เคเคธเคจे เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคฏा เคตเคจ เคฎंเคूเคฐी เคे เคฌिเคจा เคเคจเคจ เคฎें เคถाเคฎिเคฒ เคฒोเคों เคे เคिเคฒाเคซ เคเคก़ी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคे เคฒिเค เคเค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคฌेंเคเคฎाเคฐ्เค เคญी เคธ्เคฅाเคชिเคค เคिเคฏा เคนै। เคฏเคนां เคคเค เคि เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เค เคงिเคाเคฐ เคช्เคฐाเคช्เคค เคธเคฎिเคคि เคจे เคเคกिเคถा เคฎें เค เคตैเคง เคฐूเคช เคธे เคเคจเคจ เคฒौเคน เค เคฏเคธ्เค เคเคฐ เคฎैंเคเคจीเค เค เคฏเคธ्เค เคे เคฎूเคฒ्เคฏ เคे 30% เคคเค เคी เค्เคทเคคिเคชूเคฐ्เคคि เคी เคธिเคซाเคฐिเคถ เคी เคฅी, เคฒेเคिเคจ เค เคฆाเคฒเคค เคฎुเคเคตเคे เคी เคฎाเคค्เคฐा เคชเคฐ เคธเคฎเคौเคคा เคเคฐเคจे เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคซเคฐ्เคฎ เคฐเคนी เคนै। เค เคฆाเคฒเคค เคे เคคเคฐ्เค เคชเคฐ เคตिเคตाเคฆ เคเคฐเคจा เค เคธंเคญเคต เคนै เคि เคกिเคซॉเคฒ्เคเคฐ เคฏा เค เคตเคฐोเคงเค เคो เค เคตैเคงเคคा เคे เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคเค ाเคจे เคाเคนिเค, เคเคฐ เคเคธเคฒिเค "เค เคตैเคง เคฐूเคช เคธे เคเคจเคจ เค เคฏเคธ्เค เคे 70% เคคเค เคชเคนुंเคเคจे" เคे เคฒाเคญ เคी เค เคจुเคฎเคคि เคจเคนीं เคฆी เคा เคธเคเคคी เคนै। เคเคจเคจ เคंเคชเคจिเคฏों เคจे เคเคธ เคैเค เคธे เคฌเคเคจे เคे เคนเคฐ เคธंเคญเคต เคฎाเคง्เคฏเคฎों เคी เคोเคถिเคถ เคी เคนै เคि เคเคจ्เคนोंเคจे เค เคตैเคง เคคเคฐीเคे เคธे เคเคจเคจ เคฒोเคนे เคฏा เคฎैंเคเคจीเค เค เคฏเคธ्เค เคा เคเคชเคฏोเค เคिเคฏा เคฅा। เคเคจเคฎें เคธे เคुเค เคจे เคคเคฐ्เค เคฆिเคฏा เคि เคเคจ्เคนें เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃीเคฏ เคฎंเคूเคฐी เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคจเคนीं เคฅी เค्เคฏोंเคि เคเคจ्เคนोंเคจे 1 99 4 เคธे เคชเคนเคฒे เคชเคฐिเคाเคฒเคจ เคถुเคฐू เคिเคฏा เคฅा, เคเคฌ เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคช्เคฐเคญाเคต เคเคเคฒเคจ เค เคงिเคธूเคเคจा เคชเคนเคฒे เคाเคฐी เคिเคฏा เคเคฏा เคฅा เคเคฐ เคเคฌ เคคเค เคोเค เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคจเคนीं เคนुเค, เคเคจ्เคนें เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคฎंเคूเคฐी เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคจเคนीं เคฅी। เคुเค เคจे เคเคนा เคि "เค เคตैเคง เคเคจเคจ" เคชเค्เคे เคตाเคฒे เคเคฒाเคे เคे เคฌाเคนเคฐ เคเคจเคจ เคเคคिเคตिเคงिเคฏों เคคเค เคนी เคธीเคฎिเคค เคฅा, เคฒेเคिเคจ เค เคฆाเคฒเคค เคจे เคฆृเคข़เคคा เคธे เคซैเคธเคฒा เคिเคฏा เคนै เคि เคชเค्เคे เคชเคฐ เคฆिเค เคเค เคเคฒाเคे เคฎें เคोเค เค เคคिเคฐिเค्เคค เคจिเคाเคธी เคैเคฐเคाเคจूเคจी เคเคจเคจ เคे เคฒिเค เคญी เคนोเคी। เคเคธเคจे เคธ्เคชเคท्เค เคिเคฏा เคนै เคि เคเคจเคจ เคชเค्เคा เคे เคนเคฐ เคจเคตीเคเคฐเคฃ เคो เคเคธ เคคเคฐเคน เคी เคฎंเคूเคฐी เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคนोเคी, เคญเคฒे เคนी เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เคญाเคฐ เคฎें เคोเค เคตिเคธ्เคคाเคฐ, เคเคงुเคจिเคीเคเคฐเคฃ เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคจ เคนो।
เคธเคฐ्เคตोเค्เค เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ, เค เคตैเคง เคเคจเคจ เคเคคिเคตिเคงिเคฏों เคชเคฐ เค्เคฐเคฎเคถ: เคเค เคोเคตा เคเคฐ เคเคฐ्เคจाเคเค เคฎें เคเคฆेเคถ เคाเคฐी เคเคฐ เคฐเคนा เคนै। เคฏเคน เค เค्เคธเคฐ เคเคธ เคฌाเคค เคชเคฐ เคिंเคคा เคต्เคฏเค्เคค เคी เคเค เคนै เคि เคिเคธ เคเคจเคจ เคाเคจूเคจों เคा เคเคฒ्เคฒंเคเคจ เคนो เคฐเคนा เคนै เคเคฐ เคैเคธे เค เคตैเคง เคเคจเคจ เคฆेเคถ เคे เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคธंเคธाเคงเคจों เคो เคเคฎ เคเคฐ เคฐเคนा เคนै। เคเคธ เคซैเคธเคฒे เคฎें เคญी, เค เคฆाเคฒเคค เคจे เคเคกिเคถा เคฎें เคฌเคก़ी เคिंเคคा เคा เคเค เคाเคฐเคฃ เคे เคฐूเคช เคฎें เคฒाเคชเคฐเคตाเคนी เคเคจเคจ เคी เคชเคนเคाเคจ เคी। เคเคจเคจ เคाเคฐ्เคฏों เคชเคฐ เคोเค เคช्เคฐเคญाเคตी เคจीเคคि เคฏा เคช्เคฐเคญाเคตी เคांเค เคจเคนीं เคนुเค เคนै, เคฏเคน เคจोเค เคिเคฏा เคนै। เคฎเคเคฌूเคค เคถเคฌ्เคฆों เคฎें, เคเคธเคจे เคेंเคฆ्เคฐ เคो เค เคชเคจी เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคเคจिเค เคจीเคคि 2008 เคฎें เคซिเคฐ เคธे เคเคจा เคเคนा เคนै, เคो "เคेเคตเคฒ เคाเคเค เคชเคฐ เคนी เคช्เคฐเคคीเคค เคนो เคฐเคนा เคนै เคเคฐ เคเคธे เคฒाเคू เคจเคนीं เคिเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै, เคธंเคญเคตเคค: เคฌเคนुเคค เคถเค्เคคिเคถाเคฒी เคจिเคนिเคค เคธ्เคตाเคฐ्เคฅों เคฏा เคคंเคค्เคฐिเคा เคी เคตिเคซเคฒเคคा เคे เคाเคฐเคฃ।" เคฏเคน เคธ्เคชเคท्เค เคนै เคि เคฆेเคถ เคฆेเคถ เคे เคเค เคนिเคธ्เคธों เคฎें เคเคจเคจ เคाเคฐ्เคฏों เคो เคช्เคฐเคญाเคตी เคขंเค เคธे เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคเคฐเคจे เคฎें เคตिเคซเคฒเคคा เคे เคฒिเค เคชเคนเคฒे เคธे เคญाเคฐी เคीเคฎเคค เคुเคा เคฐเคนा เคนै। เคฏเคน เคญ्เคฐเคท्เคाเคाเคฐ, เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคธंเคธाเคงเคจों เคा เค เคค्เคฏเคงिเค เคถोเคทเคฃ เคเคฐ เคตเคจเคตाเคธिเคฏों เคเคฐ เคเคฆिเคตाเคธिเคฏों เคे เคीเคตเคจ เคฎें เคเค เคธंเคเค เคा เคธ्เคฐोเคค เคฌเคจ เคเคฏा เคนै। เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ เคे เคธเคฎเค्เคท เคฏाเคिเคाเคเคฐ्เคคाเคं เคจे เค ंเคคเคฐ-เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคी เคเค्เคตिเคी เคे เคธिเคฆ्เคงांเคคों เคชเคฐ เคोเคฐ เคฆिเคฏा เคฅा, เคช्เคฐเคृเคคि เคा เคถोเคทเคฃ เคเคฐเคคे เคธเคฎเคฏ เค เคเคฒी เคชीเคข़िเคฏों เคे เคธाเคฅ เคธंเคธाเคงเคจों เคे เคธंเคฐเค्เคทเคฃ เคे เคฒिเค เคนเคฐ เคชीเคข़ी เคी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी। เค เคฆाเคฒเคค เคจे เคाเคนिเคฐा เคคौเคฐ เคชเคฐ เคเคจเคจ เคเคคिเคตिเคงिเคฏों เคी เคธीเคฎा เคคเคฏ เคจเคนीं เคी เคนै, เคฒेเคिเคจ เคฏเคน เคจिเคถ्เคिเคค เคฐूเคช เคธे เคเคจ เคฎुเคฆ्เคฆों เคे เคฒिเค เคुเค เคฎुเคฆ्เคฆों เคो เคง्เคตเคांเคिเคค เคเคฐเคคा เคนै เคो เคธเคค्เคคा เคฎें เคนैं।
In ordering that lease-holders should
pay compensation to the extent of 100% of the price of the quantum of minerals they had illegally extracted, the Supreme Court has gone beyond a mere affirmation of the ‘polluter pays’ principle. It has also set a significant benchmark for stringent action against those who indulge in mining without environmental or forest clearance. Even the Central Empowered Committee had recommended compensation to the extent of 30% of the value of the iron ore and manganese ore illegally mined in Odisha, but the court has been firm about not compromising on the quantum of compensation. It is impossible to dispute the court’s reasoning that the defaulter or violator should bear the consequences of the illegality, and therefore cannot be allowed the benefit of “pocketing 70% of the illegally mined ore”. The mining companies tried every possible means of avoiding the tag that they had illegally mined iron or manganese ore. Some of them argued that they did not require environmental clearance as they had started operations prior to 1994, when the Environmental Impact Assessment Notification was first issued, and that unless there was an expansion, they did not require environmental clearance. Some said “illegal mining” was limited to mining activity outside the leased area, but the court has firmly ruled that any excess extraction within the leased area would also amount to unlawful mining. It has clarified that every renewal of a mining lease would require such clearance, even if there is no expansion, modernisation or increase in the pollution load.
The apex court has been passing a series of orders on illegal mining activity, notably in Goa and Karnataka. It has often voiced concern over the extent to which mining laws are being flouted and how illegal mining is depleting the country’s natural resources. In this verdict as well, the court identified rapacious mining in Odisha as a cause for great concern. There appears to be no effective policy or effective check on mining operations, it has noted. In strong words, it has asked the Centre to revisit its National Mineral Policy, 2008, which “seems to be only on paper and is not being enforced, perhaps due to the involvement of very powerful vested interests or a failure of nerve.” It is clear that the country is already paying a heavy price for its failure to regulate mining operations in an effective manner in several parts of the country. It has become a source for corruption, excessive exploitation of natural resources and a scourge in the lives of forest dwellers and tribals. The petitioners before the court had stressed on the principles of intergenerational equity, the responsibility of every generation to conserve resources with subsequent generations in mind while exploiting nature. The court, understandably, has not set a limit for mining activities, but it has certainly flagged some issues for those in power to bear in mind.
๐ฐ เคนिंเคฆू เคธंเคชाเคฆเคीเคฏ ๐ฐ
เคงीเคฐเค เคी เคीเคฎเคค: เคธเคฐ्เคตोเค्เค เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ เคจे เค เคตैเคง เคเคจเคจ เคे เคिเคฒाเคซ เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคे เคฒिเค เคเค เคฌेंเคเคฎाเคฐ्เค เคจिเคฐ्เคงाเคฐिเคค เคिเคฏा เคนै
เคฏเคน เคเคฆेเคถ เคฆेเคจे เคฎें เคि เคชเค्เคाเคงाเคฐเคों เคो เค เคตैเคง เคฐूเคช เคธे เคจिเคाเคฒे เคเค เคเคจिเคों เคी เคฎाเคค्เคฐा เคे 100% เคी เคीเคฎเคค เคคเค เคฎुเคเคตเคे เคा เคญुเคเคคाเคจ เคเคฐเคจा เคाเคนिเค, เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค 'เคช्เคฐเคฆूเคทเค เคญुเคเคคाเคจ' เคธिเคฆ्เคงांเคค เคी เคเคเคฎाเคค्เคฐ เคชुเคท्เคि เคธे เคชเคฐे เคเคฒा เคเคฏा เคนै। เคเคธเคจे เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคฏा เคตเคจ เคฎंเคूเคฐी เคे เคฌिเคจा เคเคจเคจ เคฎें เคถाเคฎिเคฒ เคฒोเคों เคे เคिเคฒाเคซ เคเคก़ी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคे เคฒिเค เคเค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคฌेंเคเคฎाเคฐ्เค เคญी เคธ्เคฅाเคชिเคค เคिเคฏा เคนै। เคฏเคนां เคคเค เคि เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เค เคงिเคाเคฐ เคช्เคฐाเคช्เคค เคธเคฎिเคคि เคจे เคเคกिเคถा เคฎें เค เคตैเคง เคฐूเคช เคธे เคเคจเคจ เคฒौเคน เค เคฏเคธ्เค เคเคฐ เคฎैंเคเคจीเค เค เคฏเคธ्เค เคे เคฎूเคฒ्เคฏ เคे 30% เคคเค เคी เค्เคทเคคिเคชूเคฐ्เคคि เคी เคธिเคซाเคฐिเคถ เคी เคฅी, เคฒेเคिเคจ เค เคฆाเคฒเคค เคฎुเคเคตเคे เคी เคฎाเคค्เคฐा เคชเคฐ เคธเคฎเคौเคคा เคเคฐเคจे เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคซเคฐ्เคฎ เคฐเคนी เคนै। เค เคฆाเคฒเคค เคे เคคเคฐ्เค เคชเคฐ เคตिเคตाเคฆ เคเคฐเคจा เค เคธंเคญเคต เคนै เคि เคกिเคซॉเคฒ्เคเคฐ เคฏा เค เคตเคฐोเคงเค เคो เค เคตैเคงเคคा เคे เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคเค ाเคจे เคाเคนिเค, เคเคฐ เคเคธเคฒिเค "เค เคตैเคง เคฐूเคช เคธे เคเคจเคจ เค เคฏเคธ्เค เคे 70% เคคเค เคชเคนुंเคเคจे" เคे เคฒाเคญ เคी เค เคจुเคฎเคคि เคจเคนीं เคฆी เคा เคธเคเคคी เคนै। เคเคจเคจ เคंเคชเคจिเคฏों เคจे เคเคธ เคैเค เคธे เคฌเคเคจे เคे เคนเคฐ เคธंเคญเคต เคฎाเคง्เคฏเคฎों เคी เคोเคถिเคถ เคी เคนै เคि เคเคจ्เคนोंเคจे เค เคตैเคง เคคเคฐीเคे เคธे เคเคจเคจ เคฒोเคนे เคฏा เคฎैंเคเคจीเค เค เคฏเคธ्เค เคा เคเคชเคฏोเค เคिเคฏा เคฅा। เคเคจเคฎें เคธे เคुเค เคจे เคคเคฐ्เค เคฆिเคฏा เคि เคเคจ्เคนें เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃीเคฏ เคฎंเคूเคฐी เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคจเคนीं เคฅी เค्เคฏोंเคि เคเคจ्เคนोंเคจे 1 99 4 เคธे เคชเคนเคฒे เคชเคฐिเคाเคฒเคจ เคถुเคฐू เคिเคฏा เคฅा, เคเคฌ เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคช्เคฐเคญाเคต เคเคเคฒเคจ เค เคงिเคธूเคเคจा เคชเคนเคฒे เคाเคฐी เคिเคฏा เคเคฏा เคฅा เคเคฐ เคเคฌ เคคเค เคोเค เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคจเคนीं เคนुเค, เคเคจ्เคนें เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคฎंเคूเคฐी เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคจเคนीं เคฅी। เคुเค เคจे เคเคนा เคि "เค เคตैเคง เคเคจเคจ" เคชเค्เคे เคตाเคฒे เคเคฒाเคे เคे เคฌाเคนเคฐ เคเคจเคจ เคเคคिเคตिเคงिเคฏों เคคเค เคนी เคธीเคฎिเคค เคฅा, เคฒेเคिเคจ เค เคฆाเคฒเคค เคจे เคฆृเคข़เคคा เคธे เคซैเคธเคฒा เคिเคฏा เคนै เคि เคชเค्เคे เคชเคฐ เคฆिเค เคเค เคเคฒाเคे เคฎें เคोเค เค เคคिเคฐिเค्เคค เคจिเคाเคธी เคैเคฐเคाเคจूเคจी เคเคจเคจ เคे เคฒिเค เคญी เคนोเคी। เคเคธเคจे เคธ्เคชเคท्เค เคिเคฏा เคนै เคि เคเคจเคจ เคชเค्เคा เคे เคนเคฐ เคจเคตीเคเคฐเคฃ เคो เคเคธ เคคเคฐเคน เคी เคฎंเคूเคฐी เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคนोเคी, เคญเคฒे เคนी เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เคญाเคฐ เคฎें เคोเค เคตिเคธ्เคคाเคฐ, เคเคงुเคจिเคीเคเคฐเคฃ เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคจ เคนो।
เคธเคฐ्เคตोเค्เค เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ, เค เคตैเคง เคเคจเคจ เคเคคिเคตिเคงिเคฏों เคชเคฐ เค्เคฐเคฎเคถ: เคเค เคोเคตा เคเคฐ เคเคฐ्เคจाเคเค เคฎें เคเคฆेเคถ เคाเคฐी เคเคฐ เคฐเคนा เคนै। เคฏเคน เค เค्เคธเคฐ เคเคธ เคฌाเคค เคชเคฐ เคिंเคคा เคต्เคฏเค्เคค เคी เคเค เคนै เคि เคिเคธ เคเคจเคจ เคाเคจूเคจों เคा เคเคฒ्เคฒंเคเคจ เคนो เคฐเคนा เคนै เคเคฐ เคैเคธे เค เคตैเคง เคเคจเคจ เคฆेเคถ เคे เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคธंเคธाเคงเคจों เคो เคเคฎ เคเคฐ เคฐเคนा เคนै। เคเคธ เคซैเคธเคฒे เคฎें เคญी, เค เคฆाเคฒเคค เคจे เคเคกिเคถा เคฎें เคฌเคก़ी เคिंเคคा เคा เคเค เคाเคฐเคฃ เคे เคฐूเคช เคฎें เคฒाเคชเคฐเคตाเคนी เคเคจเคจ เคी เคชเคนเคाเคจ เคी। เคเคจเคจ เคाเคฐ्เคฏों เคชเคฐ เคोเค เคช्เคฐเคญाเคตी เคจीเคคि เคฏा เคช्เคฐเคญाเคตी เคांเค เคจเคนीं เคนुเค เคนै, เคฏเคน เคจोเค เคिเคฏा เคนै। เคฎเคเคฌूเคค เคถเคฌ्เคฆों เคฎें, เคเคธเคจे เคेंเคฆ्เคฐ เคो เค เคชเคจी เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคเคจिเค เคจीเคคि 2008 เคฎें เคซिเคฐ เคธे เคเคจा เคเคนा เคนै, เคो "เคेเคตเคฒ เคाเคเค เคชเคฐ เคนी เคช्เคฐเคคीเคค เคนो เคฐเคนा เคนै เคเคฐ เคเคธे เคฒाเคू เคจเคนीं เคिเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै, เคธंเคญเคตเคค: เคฌเคนुเคค เคถเค्เคคिเคถाเคฒी เคจिเคนिเคค เคธ्เคตाเคฐ्เคฅों เคฏा เคคंเคค्เคฐिเคा เคी เคตिเคซเคฒเคคा เคे เคाเคฐเคฃ।" เคฏเคน เคธ्เคชเคท्เค เคนै เคि เคฆेเคถ เคฆेเคถ เคे เคเค เคนिเคธ्เคธों เคฎें เคเคจเคจ เคाเคฐ्เคฏों เคो เคช्เคฐเคญाเคตी เคขंเค เคธे เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคเคฐเคจे เคฎें เคตिเคซเคฒเคคा เคे เคฒिเค เคชเคนเคฒे เคธे เคญाเคฐी เคीเคฎเคค เคुเคा เคฐเคนा เคนै। เคฏเคน เคญ्เคฐเคท्เคाเคाเคฐ, เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคธंเคธाเคงเคจों เคा เค เคค्เคฏเคงिเค เคถोเคทเคฃ เคเคฐ เคตเคจเคตाเคธिเคฏों เคเคฐ เคเคฆिเคตाเคธिเคฏों เคे เคीเคตเคจ เคฎें เคเค เคธंเคเค เคा เคธ्เคฐोเคค เคฌเคจ เคเคฏा เคนै। เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ เคे เคธเคฎเค्เคท เคฏाเคिเคाเคเคฐ्เคคाเคं เคจे เค ंเคคเคฐ-เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคी เคเค्เคตिเคी เคे เคธिเคฆ्เคงांเคคों เคชเคฐ เคोเคฐ เคฆिเคฏा เคฅा, เคช्เคฐเคृเคคि เคा เคถोเคทเคฃ เคเคฐเคคे เคธเคฎเคฏ เค เคเคฒी เคชीเคข़िเคฏों เคे เคธाเคฅ เคธंเคธाเคงเคจों เคे เคธंเคฐเค्เคทเคฃ เคे เคฒिเค เคนเคฐ เคชीเคข़ी เคी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी। เค เคฆाเคฒเคค เคจे เคाเคนिเคฐा เคคौเคฐ เคชเคฐ เคเคจเคจ เคเคคिเคตिเคงिเคฏों เคी เคธीเคฎा เคคเคฏ เคจเคนीं เคी เคนै, เคฒेเคिเคจ เคฏเคน เคจिเคถ्เคिเคค เคฐूเคช เคธे เคเคจ เคฎुเคฆ्เคฆों เคे เคฒिเค เคुเค เคฎुเคฆ्เคฆों เคो เคง्เคตเคांเคिเคค เคเคฐเคคा เคนै เคो เคธเคค्เคคा เคฎें เคนैं।
0 comments:
Post a Comment